به گزارش پایگاه خبری تحلیلی رستا، سیدمجتبی هاشمی در دومین روز از سیونهمین اجلاس مدیران و رؤسای آموزشوپرورش کشور، با تشریح مفهوم «امنیت سازمانی» اظهار داشت: امنیت، زمینه استمرار مأموریت است و از داراییهای سازمان محافظت و از مأموریت آن صیانت میکند.
وی با اشاره به گستردگی مأموریت آموزشوپرورش افزود: مأموریت تعلیم و تربیت باید در محیطی متغیر و متأثر از عوامل مختلف استمرار یابد و برای این استمرار، امنیت و حفاظت نیازمند ایجاد ظرفیت مواجهه با تهدید و اختلال است.
رئیس مرکز حراست آموزشوپرورش با اشاره به طیف متنوع تهدیدات و مخاطرات پیش روی نظام تعلیم و تربیت، از تهدیدات نظامی، فیزیکی، اطلاعاتی و سایبری تا تهدیدات شناختی و مخاطرات طبیعی، این پرسش را مطرح کرد که اگر شرایط تغییر کند، مأموریت آموزشوپرورش چگونه باید ادامه پیدا کند و برنامه این دستگاه برای شروع موفق سال تحصیلی پیش رو چیست؟
تابآوری؛ توان ادامه مأموریت در شرایط غیرعادی
مشاور وزیر آموزشوپرورش در ادامه، «تابآوری» را ظرفیت یک سیستم برای مدیریت تهدید، سازماندهی مجدد در جریان تغییر و حفظ کارکردها و ویژگیهای اساسی خود تعریف کرد و گفت: در سطح سازمان، تابآوری یک فراقابلیت است که از سه مرحله بههمپیوسته پیشنگری، مواجهه و مدیریت، و سازگاری و انطباق تشکیل میشود.
هاشمی تأکید کرد: تابآوری یعنی توان ادامه مأموریتهای اساسی، حتی زمانی که شرایط دیگر عادی نیست.
معلم؛ یکی از حیاتیترین ظرفیتهای تابآوری مدرسه
رئیس مرکز حراست آموزشوپرورش با بیان اینکه مدرسه خط مقدم تحقق مأموریت تعلیم و تربیت است، تصریح کرد: مدرسه تابآور، بدون زنجیره تابآور پایدار نمیماند.
وی در تشریح سطوح مختلف تابآوری در آموزشوپرورش گفت: در سطح ستاد باید توان حفظ و پشتیبانی از سیاستها، خدمات و زیرساختهای حیاتی ملی در شرایط تهدید و اختلال و همچنین فراهم کردن امکان تداوم فعالیت سطوح پایینتر وجود داشته باشد؛ در سطح استان، استمرار مأموریتهای استانی، مدیریت تهدید و اختلال در قلمرو استان و پشتیبانی مؤثر از مناطق و مدارس دنبال شود؛ در سطح منطقه، حفظ و هماهنگی فرآیندهای حیاتی تعلیم و تربیت و پشتیبانی مستقیم از مدارس در شرایط تهدید و اختلال مورد توجه باشد و در سطح مدرسه نیز حفظ و استمرار فرآیندهای اصلی تعلیم و تربیت، مدیریت آثار تهدید و اختلال، سازگاری با شرایط و یادگیری از تجربه دنبال شود.
هاشمی در ادامه با تشریح ویژگیهای «مدرسه تابآور» اظهار کرد: مدرسه تابآور، مأموریتمحور، آماده و آیندهنگر است، ظرفیت استمرار مأموریت را دارد، محیطی امن و حمایتگر ایجاد میکند، مشارکتپذیر و شبکهای است و از تجربه میآموزد و خود را بهبود میدهد.
وی با تأکید بر جایگاه معلم در این منظومه افزود: معلم یکی از حیاتیترین ظرفیتهای تابآوری مدرسه است و صیانت از معلم، به معنای صیانت از ظرفیت استمرار مأموریت تعلیم و تربیت است.
چرخه تابآوری دستگاه تعلیم و تربیت
رئیس مرکز حراست آموزشوپرورش با تأکید بر اینکه تابآوری یک وضعیت ثابت نیست، گفت: یادگیری و بهبود، پایان چرخه تابآوری نیست؛ بلکه آغاز آمادگی بهتر برای اختلال بعدی است.
هاشمی این چرخه را شامل آمادگی، مواجهه با تهدید، مدیریت آثار تهدید، سازگاری و استمرار کارکردهای اساسی و در نهایت یادگیری و بهبود دانست و تأکید کرد که تابآوری، چرخهای مستمر برای تقویت ظرفیت سازمان در مواجهه با اختلال است.
وی با اشاره به وابستگی متقابل سطوح مختلف نظام تعلیم و تربیت خاطرنشان کرد: تابآوری مسئولیتی مشترک است و از بالا به پایین ساخته و از پایین به بالا تقویت میشود.
هاشمی افزود: در این زنجیره، ستاد وظیفه راهبری، سیاستگذاری و تأمین ظرفیتهای ملی را بر عهده دارد؛ استان مسئول هماهنگی، تطبیق، تخصیص و پشتیبانی استانی است؛ منطقه وظیفه پشتیبانی، هماهنگی و حل مسائل اجرایی مدارس را دنبال میکند و مدرسه نیز مسئول استمرار فرآیند تعلیم و تربیت و مدیریت مواجهه با اختلال است.
وی نقش حراست را در این زنجیره، تقویت ضریب تابآوری نظام تعلیم و تربیت عنوان کرد و بر اهمیت حمایت و هدایت، دریافت بازخورد و تجربه و استفاده از این دادهها برای تقویت تابآوری تأکید کرد.
حراست؛ از پایش تهدید تا صیانت از مأموریت
رئیس مرکز حراست آموزشوپرورش با تشریح نقش این مرکز در نظام تابآوری گفت: نقش حراست، نقشی صیانتی و پیشگیرانه در کاهش آسیبپذیری و کمک به حفظ مأموریت است.
مشاور وزیر آموزشوپرورش، تحلیل، پایش و رصد پیشنگرانه، تبیین، هشدار زودهنگام، تصمیمسازی، سیاستگذاری صیانتی، پیگیری اقدامات اصلاحی و حفاظتی و دریافت بازخورد و یادگیری را از اجزای این نقش برشمرد.
وی اضافه کرد: حراست باید از این مسیر به تقویت ظرفیت تابآوری کمک کند.
تابآوری با «برنامه» ساخته میشود
هاشمی در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد: تابآوری با «برنامه» ساخته میشود، نه صرفاً با «آمادگی ذهنی».
وی افزود: هر سطح مدیریتی باید مأموریتهای حیاتی، آسیبپذیریها و اقدامات لازم برای استمرار آنها را مشخص کند.
رئیس مرکز حراست آموزشوپرورش، برنامه تابآوری را متشکل از «مأموریت، سناریو، آسیبپذیری، اقدام، مسئول و سنجه، آزمون و یادگیری» دانست و این فرآیند را در شش گام تشریح کرد: ۱.شناسایی مأموریتهای حیاتی، ۲.شناسایی سناریوهای اختلال، ۳.شناسایی آسیبپذیری و وابستگی، ۴.تعیین اقدامات تابآورکننده، ۵.تعیین مسئولیت و سنجه و در نهایت ۶.آزمون و یادگیری.
مشاور وزیر آموزشوپرورش در این چارچوب تأکید کرد که باید مشخص شود «چه چیزی نباید متوقف شود؟»، «چه چیزی میتواند آن را مختل کند؟»، «کجا و از چه چیزی آسیب میبینیم؟»، «چه چیزی باید تغییر کند؟» و «چه کسی، تا چه زمانی و با چه شاخصی» مسئول انجام اقدام است و در نهایت باید بررسی شود که راهکار طراحیشده واقعاً کار میکند یا خیر.
نمونه عملی برنامه تابآوری برای برگزاری امتحانات نهایی
هاشمی برای تشریح عملی این مدل، «برگزاری امتحانات نهایی» را بهعنوان یک مأموریت حیاتی مورد اشاره قرار داد و سناریوی اختلال را «قطع ارتباط با زیرساخت مرکزی» عنوان کرد.
وی وابستگی این فرآیند را، نیاز آن به ارتباط پایدار با زیرساخت مرکزی دانست و برای افزایش تابآوری، «مسیر ارتباطی پشتیبان» و «انتقال خودکار بستر ارتباطی» را بهعنوان اقدام تابآورکننده مطرح کرد و گفت:
بر اساس این مدل، مسئولیت اجرای اقدام بر عهده بخش فناوری قرار میگیرد و سنجه نیز میزان اختلال ایجادشده خواهد بود. همچنین برای آزمون راهکار، «مانور قطع عمدی بستر اصلی و بررسی فعال شدن مسیر دوم» پیشبینی شده است.
هاشمی تأکید کرد: تابآوری فقط داشتن یک مسیر پشتیبان نیست؛ بلکه از زمانی آغاز میشود که مأموریت حیاتی و وابستگی آن شناخته شود و تا زمانی ادامه دارد که راهکار استمرار در عمل آزموده و اصلاح شود.
محیط امن؛ پیشنیاز تربیت دانشآموز در تراز حیات طیبه
رئیس مرکز حراست آموزشوپرورش در پایان با تأکید بر جایگاه امنیت در مأموریت تعلیم و تربیت تصریح کرد: اولین پیشنیاز تربیت دانشآموزانی در تراز حیات طیبه، ایجاد محیطی امن و به دور از تلاطمهای مخرب است.
وی حراست در دستگاه آموزشوپرورش را «مرزبان ساحتهای تربیتی» دانست و بر نقش این مجموعه در صیانت از مأموریت تعلیم و تربیت تأکید کرد.
پایان پیام/
