خانه / اخلاق و تربیت / کسب و کار حلال در اسلام و احادیثی گهربار دراینباره

کسب و کار حلال در اسلام و احادیثی گهربار دراینباره

کسب و کار حلال در اسلام و احادیثی گهربار دراینباره

اسلام برای كسب و كار، تجارت و فعاليت اقتصادی، آداب و شرايطی را در نظر گرفته كه از جمله آنها می‌توان به صداقت و راستی، يادگيری احكام شرعی اقتصادی، انصاف در معامله و اجتناب از ظلم و پرهيز از سوگند خوردن در معاملات اشاره كرد.

در حديثی پيامبر اكرم(ص) فرمود: يا مَعْشَرَ التُجّار اَنْتُمْ فُجّار اِلّا مَنِ اتَّقی وَ بَرَّ وَ صَدَقَ؛ ای گروه تجار همه شما به‌دليل رعايت نكردن مسايل اخلاقی فاجر هستيد مگر كسانی كه در معاملات از خدا بترسند و نيكی كنند و صداقت و راستی در معامله داشته باشند.

رسول خدا (ص) می‌فرمایند: هر امتی گوساله‌ای دارد (که آن را منحرف می‌کند) و گوساله این امت، دینار و درهم است.

معامله به معنای نقل و انتقال سرمایه و منابع بین افراد حاضر در نظام اقتصادی بر مبنای توافقات دو طرفه بوده و یکی از مهم‌ترین حوزه‌های موجود در هر کسب‌ و کاری است. هرگاه از معامله سخن به میان آید، مفاهیمی مانند مالکیت، مال حلال‌ و حرام، احکام اسلام برای معامله و توصیه‌های اسلام برای کاسب در امر ورود به کسب و معامله مهم خواهند بود. در این نوشتار در گام نخست نگاهی به مالکیت شده، مال حلال و حرام از نگاه اسلام بررسی می‌شود، سپس توصیه‌های اسلام به کاسب مسلمان، نوع کار، نوع شراکت بیان می‌شود.

اسلام که برای هر جزء زندگی انسان برنامه‌ریزی دقیق ارائه کرده، از کسب روزی و تامین معاش وی نیز غافل نشده و فقه اسلامی توجه ویژه‌ای به کسب اسلامی و آداب آن دارد. نکته جالب آنکه در بازارهای قدیم ایران، کسبه سنتی، دانستن  شرعیات کسب از جمله مطالعه کتبی مثل المکاسب را یکی از شرایط مهم برای ورود افراد جوان‌تر به کسب و کار بر می‌شمرده‌اند.

حضرت علی(ع) در این خصوص می‌فرمایند: «یا معشر التجّار الفقه ثم المتجر…؛‌ ای جامعه تجار و معامله‌گر! اول یادگیری مسائل شرعی تجارت، بعد تجارت» و این جمله را سه بار تکرار کردند که نشان‌ دهنده اهمیت آموختن فقه کسب پیش از دست زدن به کسب و کار است.

 مسلمان و مال دنیا

هنگامی که سخن از کسب و کار است، بحثی به نام مالکیت مطرح می‌شود. اسلام با آنکه سود کار را ملک کاسب می‌داند و مالکیت فردی را امضا کرده است، در عین حال کار و کاسب و سود کار، همه و همه را ملک خدای متعال می‌داند؛ آن هم به صورت مالک حقیقی نه اعتباری.

اعتقاد به اینکه همه چیز از آن خداست و روزی از آن خداست باعث می‌شود نگاه فرد به کار و کسب اسلامی عوض شده و آزمندی و حب مال دنیا کم شود. با همین نگاه، اسلام، دنیا پرستی یا وابسته شدن به مال دنیا را به شدت مذمت کرده است. حضرت علی (ع) از سویی در حوزه کار و تلاش سرآمد دوران خود بوده؛ اما از سوی دیگر در بخشندگی و انفاق نیز بی‌همتا بوده و هیچ‌گاه حب مال دنیا در دل نداشته‌اند.

آیات و روایات زیادی در مذمت وابسته شدن به مال دنیا وجود دارند که از آن جمله‌اند: رسول خدا(ص) می‌فرمایند: «ان الدینار و الدرهم اهلکا من کان قبلکم و هما مهلکاکم؛ دینار و درهم، کسانی را که پیش از شما بودند، نابود کرد و آن دو شما را هم به نابودی می‌کشند.»

یا می‌فرمایند: «ان لکل اُمه عِجْل و عجل هذه الاُمّه الدینار و الدرهم؛ هر امتی گوساله‌ای دارد (که آن را منحرف می‌کند) و گوساله این امت، دینار و درهم است.»

امام صادق (ع) نیز می‌فرمایند: «ابلیس ملعون می‌گوید در مورد بنی آدم، هر چه مرا خسته و ناتوان کند، یکی از این سه چیز مرا در برابر آدمیزاد ناتوان نمی‌کند؛ یکی به دست آوردن مال از راه غیرحلال و دیگری جلوگیری کردن او از پرداخت واجب مالی، و سوم، مصرف کردن آن در راه ناروا و حرام.»

 

مفهوم مال حلال و مال حرام

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های نگاه اقتصادی اسلام با نگاه غرب، آن است که در اسلام خوردن هر نوع مالی درست نیست و اگر کسب درآمد طبق اصول و قواعد خاصی نباشد مال به دست آمده از آن حرام بوده و مورد مذمت است. در این خصوص روایات بسیاری بر پرهیز از حرام خواری و تلاش برای کسب روزی حلال وجود دارد که از آن جمله می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد: پیامبر گرامی اسلام در تشویق به کسب حلال می‌فرمایند: «من اکل الحلال اربعین یوما نوَّرالله قلبه؛ کسی که ۴۰ روز مال حلال بخورد، خداوند قلب او را نورانی می‌کند.»

ایشان در مذمت کسب حرام نیز می‌فرمایند: «من اکتسب مالا من غیرحلّة کان زاده إلی النار؛ هر کس مالی را از غیر راه ‌حلالش به دست آورد، توشه‌اش در آتش است.»

یا می‌فرمایند: «لا یدخل الجنّه جسد غُذّی بحرام؛ پیکری که از حرام تغذیه شده باشد وارد بهشت نمی‌شود.»

امام صادق (ع) می‌فرمایند: «کسی که لقمه حرام بخورد تا ۴۰ شب نمازش قبول نمی‌شود و دعایش تا ۴۰ روز مستجاب نمی‌شود، و گوشتی که آن لقمه حرام می‌رویاند، به آتش سزاوارتر است. آری، یک لقمه هم گوشت می‌رویاند.»

 

توصیه‌هایی برای رزق طیب و کسب و کار مطلوب

الف. کار روزانه: از نظر قرآن روز برای کسب و کار و شب برای سکون و آرامش قرار داده شده است: «وَ هُوَ الَّذِی جَعَلَ لَکمُ الَّیلَ لِبَاسا وَ النَّوْمَ سُبَاتا وَ جَعَلَ النَّهَارَ نُشُورا؛ او کسی است که شب را برای شما لباس قرار داد و خواب را مایه استراحت و روز را وسیله حرکت و حیات.»

بنا به توصیه امام باقر علیه السلام: «إِذَا طَلَبْتُمُ الْحَوَائِجَ فَاطْلُبُوهَا بِالنَّهَارِ فَإِنَّ‌الله جَعَلَ الْحَیاءَ فِی الْعَینَینِ؛ برای برآوردن نیازهای [اقتصادی و اجتماعی] خود در روز اقدام کنید؛ چرا که خداوند حیا را در چشم‌ها قرار داده است.»

ب. کار از صبح زود: در روایات رسیده از ائمه، بیداری در بین الطلوعین بسیار توصیه شده است. امام صادق(ع) پس از ابلاغ سلام خود به همه شیعیان و دوستداران اهل بیت علیهم السلام می‌فرمایند: إِنِّی وَاللهِ مَا آمُرُکمْ إِلاَّ بِمَا نَامُرُ بِهِ انْفُسَنَا فَعَلَیکمْ بِالْجِدِّ وَالاِْجْتِهَادِ وَإِذَا صَلَّیتُمُ الصُّبْحَ فَانْصَرَفْتُمْ فَبَکرُوا فِی‌طلب الرِّزْقِ وَاطْلُبُوا الْحَلاَلَ فَإِنَّ‌الله سَیرْزُقُکمْ وَیعِینُکمْ عَلَیهِ؛ به خدا سوگند من به شما امر نمی‌کنم، جز آنچه خود را نیز بدان امر می‌کنم. پس بر شما باد که جدیت و کوشش کنید و پس از نماز صبح برای‌طلب رزق خود حرکت کرده، رزق حلال به دست آورید. خداوند به شما روزی خواهد داد و شما را بر آن کمک خواهد کرد.»

ج) تخصص‌گرایی: حضرت یوسف علیه السلام، هنگامی که از پادشاه مصر می‌خواهد او را به منصب وزارت دارایی منصوب کند، دو ویژگی حفیظٌ علیم یا تعهد و تخصص را دلایل شایستگی خود برای احراز این پست معرفی می‌کند. این امر نشان‌دهنده اهمیت داشتن تخصص لازم در حیطه شغلی حرفه‌ای فرد است.

حضرت علی(ع) نیز ضمن توصیه به کار و تجارت و بی‌نیاز شدن از کمک مادی مردم، بر دو ویژگی «تعهد و تخصص» یا «حرفه‌مندی و امین بودن» تاکید می‌ورزد: «ان‌الله عَزَّوَجَلَّ یحِبُّ الْمُتَحَرِّفَ الاْءَمِینَ الْمَغْبُونُ غیرمَحْمُودٍ وَلاَمَاجُورٍ؛ خداوند حرفه مند امین را دوست دارد. فرد مغبون که در معاملات اقتصادی فریب می‌خورد] نه مورد ستایش است و نه در خور پاداش.»

د) شراکت: بنا به توصیه علی علیه السلام: «شَارِکوا الَّذِی قَدْ اقْبَلَ عَلَیهِ الرِّزْقُ فَإِنَّهُ اخْلَقُ لِلْغِنَی وَاجْدَرُ بِإِقْبَالِ الْحَظِّ عَلَیهِ؛ با کسی که روزی به او روی آورده شریک شوید که برای غنی شدن موثرتر و برای روی آوردن سود و منفعت، سزاوارتر است.»

ه) اشتغال به کارهای بزرگ: عزت و کرامت مومن موجب می‌شود که وی وقت و عمر خود را صرف امور کم اهمیت نکرده و به مسائل خرد و بی‌ارزش نپردازد. مصداق این سخن در حوزه کسب این می‌شود که کسب مطلوب کسبی است که از یک سو کرامت فرد را حفظ کند و از سوی دیگر وی را به سوی کمال و غایت مطلوب سوق دهد.

امام صادق(ع) در این خصوص می‌فرمایند: «لاَ تَکونَنَّ دَوَّارا فِی الاْءَسْوَاقِ وَلاتَلِ دَقَائِقَ الاْءَشْیاءِ بِنَفْسِک فَإِنَّهُ لاَ ینْبَغِی لِلْمَرْءِ الْمُسْلِمِ ذِی الْحَسَبِ وَالدِّینِ ان یلِی شِرَاءَ دَقَائِقِ الاْءَشْیاءِ بِنَفْسِهِ مَا خَلاَ ثَلاَثَه اشْیاءَ… الْعَقَارَ وَالرَّقِیقَ وَالاْءِبِلَ؛ هرگز در بازارها پرسه مزن و [تهیه] اشیای کوچک را خودت پیگیری نکن؛ چرا که برای مسلمان دیندار و با شخصیت، شایسته نیست خودش اقدام به خرید اشیای جزئی کند؛ مگر نسبت به سه چیز:… خرید ملک (زمین و خانه)، اشیای ظریف و شتر.»

احدیث گهربار درباره  کار و همت

حدیث (1) پيامبر صلى‏ الله ‏عليه‏ و‏ آله :

طَلَبُ الْحَلَالِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ وَ مُسْلِمَة
کار کردن برای کسب روزی حلال بر هر زن و مرد مسلمان واجب است
جامع الاخبار (شعیری) ص 139

 

————————————————-
حدیث (2) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم  :
امْنُنْ عَلَيْنَا بِالنَّشَاطِ وَ أَعِذْنَا مِنَ الْفَشَلِ وَ الْكَسَلِ وَ الْعَجْزِ وَ الْعِلَلِ وَ الضَّرَرِ وَ الضَّجَرِ وَ الْمَلَل
خدایا نعمت سرزندگی و کوشایی را به ما ارزانی دار و از سستی ، تنبلی ، ناتوانی ، بهانه آوری ، زیان ، دل مردگی و ملال ، محفوظمان دار
بحار الانوار (ط – بیروت )‏ ج 91 ، ص 125

 

————————————————-
حدیث (3) پيامبر صلى‏ الله ‏عليه‏ و‏ آله :
إِنَّ مِنَ الذُّنُوبِ ذُنُوباً لَا يُكَفِّرُهَا صَلَاةٌ وَ لَا صَدَقَةٌ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا يُكَفِّرُهَا قَالَ الْهُمُومُ فِي طَلَبِ الْمَعِيشَة
بعضی از گناهان به وسیله نماز و صدقه هم آمرزیده نمی شوند. سوال شد یا رسول الله!پس چه چیز موجب آمرزش آن است؟ فرمود : جدیت و تلاش در طلب معیشت
 مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل ج‏13، ص 13

 

————————————————-
حدیث (4) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم :
الْعِبَادَةُ عَشَرَةُ أَجْزَاءٍ تِسْعَةُ أَجْزَاءٍ فِي طَلَبِ الْحَلَال
عبادت ده جز است که نه جز آن در کار و تلاش برای به دست آوردن روزی حلال است
مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل ج‏13، ص 12

 

————————————————-
حدیث (5) امام علی علیه السلام  :
الْعَمَلَ الْعَمَلَ ثُمَّ النِّهَايَةَ النِّهَايَةَ وَ الِاسْتِقَامَةَ الِاسْتِقَامَةَ ثُمَّ الصَّبْرَ الصَّبْرَ وَ الْوَرَعَ الْوَرَعَ إِنَّ لَكُمْ نِهَايَةً فَانْتَهُوا إِلَى نِهَايَتِكُم
کار کنید و آن را به پایانش رسانید و در آن پایداری کنید ؛ آن گاه شکیبایی ورزید و پارسا باشید.
نهج البلاغة (للصبحي صالح) ص 252

 

————————————————-
 حدیث (6) امام علی علیه السلام :
قَلِيلٌ تَدُومُ عَلَيْهِ أَرْجَى مِنْ كَثِيرٍ مَمْلُولٍ مِنْه
کار (خیر) اندک ، که بر آن مداومت ورزی ، از کار بسیار که از آن خسته شوی ، امیدوار کننده تر است.
نهج البلاغة (للصبحي صالح) ص 525 ، ح 278

 

————————————————-
حدیث (7) حضرت علی علیه السلام :
عَلَيْكُمْ بِالْجِدِّ وَ الِاجْتِهَادِ وَ التَّأَهُّبِ وَ الِاسْتِعْدَاد
بر شما باد به تلاش و سخت کوشی و مهیا شدن و آماده شدن
وسایل الشیعه ج 1 ، ص 92 ، ح 217

 

————————————————-
حدیث (8) امام علی علیه السلام :
إِذَا هِبْتَ أَمْراً فَقَعْ فِيهِ فَإِنَّ شِدَّةَ تَوَقِّيهِ أَعْظَمُ مِمَّا تَخَافُ مِنْه
هر گاه از کاری ترسیدی ، خود را به کام آن بینداز ، زیرا ترس شدید از آن کار ، دشوارتر و زیان بار تر از اقدان به آن کار است.
نهج البلاغه (صبحی صالح ) ص 501 ، ح175

 

————————————————-
حدیث (9) حضرت علی علیه السلام :
طاعة اللّه سبحانه لا يجوزها الا من بذل الجد و استفرغ الجهد
به طاعت خدای سبحان دست نیابد مگر کسی که تلاش کند و نهایت کوشش خود را به کار گیرد
شرح آقا جمال الدین خوانساری بر غررالحکم ج 7 ، ص 219

 

————————————————-
حدیث (10) امام علی علیه السلام :
الشَّرَفُ بِالْهِمَمِ الْعَالِيَةِ لَا بِالرِّمَمِ الْبَالِيَة
شرافت به همت های بلند است نه به استخوان های پوسیده
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 448 ، ح 10273

 

————————————————-
حدیث (11) امیرالمومنان علیه السلام :
اقْصِرْ هِمَّتَكَ عَلَى مَا يَلْزَمُكَ وَ لَا تَخُضْ فِيمَا لَا يَعْنِيك
همت خود را صرف چیزهایی کن که به آن نیاز داری و آنچه به کارت نمی آید پی گیری مکن
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 477 ، ح 10936

 

————————————————-
 حدیث (12) امام علی علیه السلام :
 الْمَرْءُ بِهِمَّتِهِ لَا بِقُنْيَتِه
ارزش انسان به همت اوست ، نه به ثروت او
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 447 ، ح 10264

————————————————-
حدیث (13) حضرت علی علیه السلام :
 قَدْرُ الرَّجُلِ عَلَى قَدْرِ هِمَّتِه
اندازه هر کس به اندازه همت اوست
نهج البلاغه (صبحی صالح ) ص 477 ، ح 47 – تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 93 ، ح 1627

 

————————————————-
حدیث (14) امام علی علیه السلام :
الْكَرَمُ نَتِيجَةُ عُلُوِّ الْهِمَّة
کرامت زاییده بلند همتی است
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 382 ، ح 8678

 

————————————————-
حدیث (15) امیرالمومنین علی علیه السلام  :
كَفَى بِالْمَرْءِ غَفْلَةً أَنْ يَصْرِفَ هِمَّتَهُ فِيمَا لَا يَعْنِيه‏
از غفلت برای آدمی همین بس که همتش را در آنچه به کارش نمی آید ، صرف کند
 تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 477 ، ح 10942

 

————————————————-
حدیث (16) امام علی علیه السلام :
كُنْ بَعِيدَ الْهِمَمِ إِذَا طَلَبْتَ كَرِيمَ الظَّفَرِ إِذَا غَلَبْت
هر گاه در پی چیزی هستی ، بلند همت باش و آن گاه که چیره شدی ، در پیروزی کریم باش
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 448 ، ح 10276

 

————————————————-
حدیث (17) امیر المومنین علی علیه السلام :
 آفَةُ النُّجْحِ الْكَسَل
آفت موفقیت تنبلی است
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 463 ، ح 10617

 

————————————————-
حدیث (18) امام علی علیه السلام :
مَنْ دَامَ كَسَلُهُ خَابَ أَمَلُه
کسی که پیوسته تنبلی کند ، در رسیدن به آرزویش ناکام ماند
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 463 ، ح 10627

 

————————————————-
حدیث (19) امیرالمومنین علی علیه السلام :
 مِنْ سَبَبِ الْحِرْمَانِ التَّوَانِي
 یکی از عوامل محرومیت سستی (در کار ) است
تحف العقول ص 80

 

————————————————-
حدیث (20) امام علی علیه السلام :
ضَادُّوا التَّوَانِيَ بِالْعَزْم
با عزم و اراده به جنگ سستی بروید
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 476 ، ح 10908

 

————————————————-
 حدیث (21) امام حسن مجتبی علیه السلام :
لَا مُرُوَّةَ لِمَنْ لَا هِمَّةَ لَه
کسی که همت ندارد مروت ندارد
کشف الغمه (ط-القدیمه) ج 1 ، ص 571 – بحار الانوار (ط-بیروت) ج 75 ، ص 111

 

————————————————-
حدیث (22) امام حسن مجتبی علیه السلام :
اتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ وَ جِدُّوا فِي الطَّلَبِ وَ تُجَاهَ الْهَرَبِ وَ بَادِرُوا الْعَمَلَ قَبْلَ مُقَطَّعَاتِ النَّقِمَاتِ وَ هَاذِمِ اللَّذَّات
ای بندگان خدا ! تقوا پیشه کرده و برای رسیدن به خواسته ها تلاش کنید و از کارهای ناروا بگریزید و قبل از آنکه ناگواری ها به شما روی آورند و نابود کننده لذات (مرگ) فرا رسد ، به کار (های نیک) مبادرت ورزید
تحف العقول ص 236 – بحارالانوار( ط – بیروت) ج 75 ، ص 109

 

————————————————-
حدیث (23) امام حسن مجتبی علیه السلام :
و اعمل لدنياك كأنّك تعيش أبدا و اعمل لآخرتك كأنّك تموت غدا
برای دنیایت چنان کار کن که گویا برای همیشه (در این دنیا) خواهی بود. و برای آخرتت (نیز چنان) سعی و تلاش کن که گویا فردا از این دنیا خواهی رفت
مستدرک الوسایل و مستنبط المسایل ج 12 ، ص 52 ، ح 13489 – بحارالانوار(ط – بیروت) ج 44 ، ص 139

 

————————————————-
حدیث (24) امام صادق علیه السلام :
اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَ الْحَزَنِ وَ الْعَجْزِ وَ الْكَسَل
بار خدایا ، من از غم و اندوه و ناتوانی و تنبلی به تو پناه می برم
من لا یحضره الفقیه ج 1 ، ص 335 ، ح 981

 

————————————————-
حدیث (25) امام محمد باقر علیه السلام :
إِيَّاكَ وَ الْكَسَلَ وَ الضَّجَرَ فَإِنَّهُمَا مِفْتَاحُ كُلِّ شَر
از تنبلی و بی حوصلگی بپرهیز ، زیرا که این دو کلید هر بدی می باشند
تحف العقول ص 295

 

————————————————-
حدیث (26) امام محمد باقر علیه السلام :
 إِنِّي لَأُبْغِضُ الرَّجُلَ أَوْ أُبْغِضُ لِلرَّجُلِ أَنْ يَكُونَ كَسْلَاناً [كَسْلَانَ‏] عَنْ أَمْرِ دُنْيَاهُ وَ مَنْ كَسِلَ عَنْ أَمْرِ دُنْيَاهُ فَهُوَ عَنْ أَمْرِ آخِرَتِهِ أَكْسَلُ
 من مردی را که در کار دنیایش تنبل باشد مبغوض میدارم و کسی که در کار دنیا تنبل باشد ، در کار آخرتش تنبل تر است .
کافی (ط-الاسلامیه) ج 5 ، ص 85 ، ح 4

 

————————————————-
حدیث (27) امام محمد باقر علیه السلام :
إِیاكَ وَ الْكَسَلَ وَ الضَّجَرَ فَإِنَّهُمَا یمْنَعَانِكَ مِنْ حَظِّكَ مِنَ الدُّنْیا وَ الْآخِرَة
از تنبلی و بی حوصلگی بپرهیز زیرا که این دو خصلت تو را از بهره دنیا و آخرت باز می دارند.
کافی (ط-الاسلامیه) ج 5 ، ص 85 ، ح 2

 

————————————————-
حدیث (28)امام جعفر صادق علیه السلام :
ترك التجاره ينقص العقل
رها کردن کسب و کار ، عقل را کم می کند
کافی (ط-الاسلامیه) ج 5 ، ص 148 ، ح 1

 

————————————————-
 حدیث (29) امام جعفر صادق علیه السلام :
كُلُّ ذِي صِنَاعَةٍ مُضْطَرٌّ إِلَى ثَلَاثِ خِصَالٍ يَجْتَلِبُ بِهَا الْمَكْسَبَ وَ هُوَ أَنْ يَكُونَ حَاذِقاً بِعَمَلِهِ مُؤَدِّياً لِلْأَمَانَةِ فِيهِ مُسْتَمِيلًا لِمَنِ اسْتَعْمَلَهُ
هر اهل فنی برای موفقیت در کسب و کار خود به سه مطلب نیازمند است : تخصص و باهوشی در فن و حرفه مورد نظر؛ امین باشد و در کار و مال مردم ، امانت و درستی را حفظ کند. با کارفرما و صاحب کار ، خوش برخورد و خوش قلب باشد.
تحف العقول ص 322

 

————————————————-
حدیث (30) امام جعفر صادق علیه السلام :
مَنْ طَلَبَ التِّجَارَةَ اسْتَغْنَى عَنِ النَّاس
هر کس دنبال تجارت رود از مردم بی نیاز می شود.
کافی (ط-الاسلامیه) ج 5 ، ص 148 ، ح 3

 

————————————————-
حدیث (31) امام جعفر صادق علیه السلام :
يَا هِشَامُ إِنْ رَأَيْتَ الصَّفَّيْنِ قَدِ الْتَقَيَا فَلَا تَدَعْ طَلَبَ الرِّزْقِ فِي ذَلِكَ الْيَوْم
اگر در خط مقدم جبهه ، درگیری شروع شد ، باز هم کار کردن و طلب روزی را در آن روز ترک نکن .
 کافی (ط-الاسلامیه) ج 5 ، ص 78 ، ح 7

 

————————————————-
حدیث (32) امام جعفر صادق علیه السلام :
الْكَادُّ عَلَى عِيَالِهِ كَالْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّه
کسی که خود را برای روزی خانواده اش به زحمت می اندازد و کار می کند مانند رزمنده ایست که در راه خدا می جنگد.
کافی (ط-الاسلامیه) ج 5 ، ص 88 ، ح 1

 

————————————————-
حدیث (33) امام جعفر صادق علیه السلام :
 أُوصِيكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ الْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ وَ اعْلَمْ أَنَّهُ لَا يَنْفَعُ اجْتِهَادٌ لَا وَرَعَ فِيه
تو را به تقوای الهی و پارسایی و کوشش سفارش می کنم و بدان که کوششی که در آن پارسایی نباشد ، سودی نمی دهد.
کافی (ط – الاسلامیه) ج 2 ، ص 76 ، ح 1

 

————————————————-
حدیث (34)امام جعفر صادق علیه السلام :
 لَا تَكْسَلُوا فِي طَلَبِ مَعَايِشِكُمْ فَإِنَّ آبَاءَنَا كَانُوا يَرْكُضُونَ فِيهَا وَ يَطْلُبُونَهَا
در طلب روزی و نیازهای زندگی تنبلی نکنید ، چرا که پدران و نیاکان ما به دنبال آن می دویدند و آن را طلب می کردند.
من لا یحضره الفقیه ج 3 ، ص 157 ، ح 3576

 

————————————————-
حدیث (35) امام جعفر صادق علیه السلام :
لَا تَكْسَلْ عَنْ مَعِيشَتِكَ فَتَكُونَ كَلًّا عَلَى غَيْرِك
در معاش دنیوی خود تنبلی مکن که سربار دیگران باشی.
کافی (ط – الاسلامیه) ج 5 ، ص 86 ، ح 9

 

————————————————-
حدیث (36) امام موسی کاظم علیه السلام :
إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى لَيُبْغِضُ الْعَبْدَ النَّوَّامَ إِنَّ اللَّهَ لَيُبْغِضُ الْعَبْدَ الْفَارِغ
خداوند دشمن بنده ای است که زیاد می خوابد و بیکار است.
وسایل الشیعه ج 17 ، ص 58 ، ح 21972

 

————————————————-
 حدیث (37) امام رضا علیه السلام :
إِنَّ الَّذِي يَطْلُبُ مِنْ فَضْلٍ يَكُفُّ بِهِ عِيَالَهُ أَعْظَمُ أَجْراً مِنَ الْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّه
کسی که دنبال روزی می رود تا آبروی خود و خانواده اش را حفظ کند اجر و پاداشش از رزمنده ای که در راه خدا جنگ می کند بیشتر است.
تحف العقول ص 445

 

————————————————-
حدیث (38) امیر المومنین علی علیه السلام :
أَحْسَنُ الشِّيَمِ شَرَفُ الْهِمَم
نیکوترین خصلت ها ارجمندی همت هاست.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 448 ، ح 10274

 

————————————————-
حدیث (39) حضرت علی علیه السلام :
مَنْ رَقَى دَرَجَاتِ الْهِمَمِ عَظَّمَتْهُ الْأُمَم
هر که بر نردبان همت ها بالا رود ، ملت ها او را بزرگ دارند.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 448 ، ح 10270

 

————————————————-
حدیث (40) امام محمد باقر علیه السلام :
لَا شَرَفَ كَبُعْدِ الْهِمَّة
هیچ شرافتی چون بلند همتی نیست .
تحف العقول ص 286 – بحار الانوار (ط –بیروت) ج 75 ، ص

حتما ببینید

عفو و گذشت از دیدگاه قرآن

عفو و گذشت از دیدگاه قرآن رستا خبر – در صحنه زندگی اجتماعی بشر، كمتر …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *